info@mind-lab.gr

Μη φοβάσαι τίποτα

fear

Θα φαινόταν φυσιολογικό να φοβάσαι να μπεις στο κλουβί ενός λιονταριού, για παράδειγμα, ή να περπατήσεις σε σχοινί πάνω από έναν καταρράκτη ή να ξέρεις ότι σε κοιτάζει ο Τσακ Νόρις, αλλά εσύ δεν μπορείς να τον δεις. Δεν λέω, όλα τα δίκια με το μέρος σου. Αν το καλοσκεφτείς όμως, οι περισσότεροι φοβισμένοι άνθρωποι (όλοι κάτι φοβούνται, δεν τίθεται θέμα) δεν νιώθουν τρόμο απέναντι σε τέτοια γεγονότα, γιατί είναι και λίγο απίθανο να τους συμβούν, αλλά απέναντι σε άλλα, όπως οι κοινωνικές συναναστροφές, η γελοιοποίηση, η απόρριψη και η αποτυχία. Αλλά δεν είναι κάπως παράδοξο; Το να φοβηθείς ένα άγριο ζώο θα το καταλάβουν όλοι, φοβάσαι γιατί μπορεί να σε κάνει κομμάτια. Το να σε απορρίψουν οι άλλοι όμως γιατί είναι τόσο τρομακτικό; Αν διστάζεις να απολαύσεις τη ζωή σου γιατί είσαι φοβισμένος, πάρ” το απόφαση: τα περισσότερα από αυτά που φοβάσαι δεν είναι και τόσο τρομακτικά, και μια ιδέα είναι να δεις τους φόβους σου face to face (σταδιακά και όταν είσαι έτοιμος) και να τους εξουδετερώσεις. Υπάρχουν κάποιες στρατηγικές που μπορείς να χρησιμοποιήσεις για να ξεπεράσεις του φόβους σου. Αν κάποια από αυτές δεν φέρει αποτέλεσμα, δοκίμασε άλλη. Πριν αρχίσεις όμως, πρέπει να πάρεις μια μεγάλη απόφαση: για να γίνεις όσο περισσότερο «άφοβος» γίνεται, πρέπει να εκτεθείς και λίγο σε αυτό που φοβάσαι.

Εκθέσου: Αν δεν είσαι πρόθυμος να πάρεις κάποια ρίσκα και να εκτεθείς σε αυτό που φοβάσαι περισσότερο, τότε οι πιθανότητες που έχεις να ξεπεράσεις το φόβο σου δεν είναι και πολλές. Ξεπερνάς κάποιο φόβο επειδή κάνεις αυτό που φοβάσαι κι επειδή είσαι πρόθυμος να αντιμετωπίσεις τους κινδύνους που καραδοκούν. Δεν έχει σημασία αν μπαίνεις στο αεροπλάνο ή αν υπερασπίζεσαι τα δικαιώματά σου στο αφεντικό σου. Η αρχή είναι πάντα η ίδια: για να ξεπεράσεις τους φόβους σου καλό είναι να εκτεθείς σε αυτούς. Το πρώτο βήμα λοιπόν είναι να σταματήσεις να μεγαλοποιείς την κατάσταση και να πείθεις τον εαυτό σου ότι θα αποτελέσει τεράστιο ρίσκο, αν μπεις στον χορό και χορέψεις (άσε που αν αποφεύγεις κάθε πρόκληση σε αυτή τη ζωή τότε θα πεθάνεις από βαρεμάρα). Αν δεν διακινδυνέψεις να οδηγήσεις αυτοκίνητο, για παράδειγμα, θα χάσεις μια φοβερή απόλαυση. Αν δεν διακινδυνεύσεις απορριφθείς, τότε δεν θα βρεις ποτέ σύντροφο. Αν δεν διακινδυνεύσεις να ζητήσεις δουλειά, τότε δεν πρόκειται να βρεις δουλειά. Πάντα διακινδυνεύουμε είτε να μας απορρίψουν, είτε να πληγωθούμε. Αλλά τι να γίνει; Το πληρώνουμε μερικές φορές αυτό το τίμημα, αλλά δεν είναι και τόσο βαρύ όσο φαίνεται.

Πιο σημαντικό είναι να κάνεις κάτι, παρά να το κάνεις καλά. Δεν χρειάζεται δηλαδή να περιμένεις να είναι τέλεια η απόδοσή σου προτού δραστηριοποιηθείς. Είναι απολύτως λογικό κάτι να μην το κάνεις καλά. Ρώτησε τον εαυτό σου τι είναι αυτό που φοβάσαι να κάνεις κι έπειτα δες αν μπορείς να προσπαθήσεις. Δεν έχει σημασία πόσο άσχημα θα τα καταφέρεις, απλώς κάν” το. Φοβάσαι να εμφανίζεσαι πάνω στη σκηνή και να μιλάς σε πολύ κόσμο; Κάν” το όσο πιο συχνά μπορείς, γράψου σε μια θεατρική ομάδα και παίζε μικρούς ρόλους, σε συγκεντρώσεις να σηκώνεσαι και να κάνεις ερωτήσεις στον ομιλητή. Μη σε νοιάζει αν αυτό που φοβάσαι το κάνεις καλά ή όχι. Με τον καιρό είναι σίγουρο ότι θα βελτιώνεσαι και επίσης σίγουρο ότι ο φόβος σου θα μειωθεί.

Δες τον παραλογισμό. Συνήθως φοβόμαστε γιατί πείθουμε τον εαυτό μας να πιστέψει ότι επειδή κάτι είναι επικίνδυνο ή τρομακτικό, πρέπει να το σκεφτόμαστε, να εστιαζόμαστε σ’ αυτό, να μας απασχολεί μέρα νύχτα και να ανησυχούμε διαρκώς. Αν δεν τα πιστεύαμε αυτά, θα ήταν αδύνατον να φοβηθούμε. Είναι φυσικά δύσκολο να καταφέρεις να μην φοβάσαι καθόλου, αλλά είναι σχεδόν σίγουρο πως μπορείς να μετριάσεις τον φόβο, αν αμφισβητήσεις με πάθος τη σκέψη πως θα “πρεπε να φοβάσαι κάποια πράγματα επειδή είναι δυσάρεστα, καθώς και την αντίληψη ότι τα γεγονότα που συμβαίνουν γύρω μας έχουν τη δυνατότητα να μας ταράξουν. Είναι αδύνατον να ταραχτείς για κάτι αν δεν το σκέφτεσαι. Αν οι σκέψεις εστιάζονται σε κάτι ευχάριστο αντί σε κάτι δυσάρεστο, δεν πρόκειται να ενοχληθείς, όσο πιεσμένος κι αν αισθάνεσαι. Αν σκέφτεσαι μια πρόσφατη επιτυχία σου, αυτήν ή αυτόν που σου αρέσει ή ένα μπέργκερ, π.χ. αντί για μια μήνυση, τότε μπορεί να αντιμετωπίσεις εκατό μηνύσεις και να μη σε ταράξει καμία από αυτές, μόνο και μόνο γιατί οι σκέψεις σου θα εστιάζονται αλλού.

Κάνε μικρά βήματα: Το χειρότερο που μπορείς να κάνεις στην προσπάθειά σου να ξεπεράσεις έναν φόβο είναι να προσπαθήσεις να τον αντιμετωπίσεις με τη μία και με την πρώτη. Η επίδραση μιας τέτοιας εμπειρίας μπορεί να είναι τόσο μεγάλη που να φέρει το αντίθετο αποτέλεσμα και να σε κάνει να φοβηθείς περισσότερο. Το καλύτερο που μπορείς να κάνεις είναι να αντιμετωπίσεις το φόβο σου σταδιακά και από λίγο κάθε φορά. Μπορείς να συνηθίσεις μια κατάσταση, αν τη δέχεσαι σε μικρές δόσεις. Αν φοβάσαι δηλαδή να οδηγήσεις, μπες στο αυτοκίνητο στην αρχή και βάλ” το μπροστά χωρίς να το μετακινήσεις. Για τόσο σταδιακά μιλάμε. Την άλλη μέρα κάνε μια πολύ μικρή διαδρομή την οποία θα την αυξάνεις, όσο θες και όποτε θες.

Δες την εικόνα: Φαντάσου τους φόβους σου στη χειρότερη μορφή τους και εξέτασε προσεκτικά πώς νιώθεις όταν το κάνεις αυτό. Μετά πρέπει να φανταστείς, όσο πιο έντονα μπορείς, πώς θα αντιμετώπιζες το φόβο σου μέχρι να μειωθεί ή να εξουδετερωθεί η ενόχλησή σου. Σαν να κάνεις πρόβες δηλαδή, μέχρι να εξοικειωθείς με αυτό που φοβάσαι. Για παράδειγμα χωρίζεις και πρέπει να μείνει μόνη σου και αυτό σε φοβίζει. Φαντάσου τι φοβάσαι: Θα είσαι μόνη; Θα ακούς θορύβους μέσα στη νύχτα; Όταν φανταστείς αυτά που φοβάσαι προσπάθησε μετά να αντιμετωπίσεις μία μία τις εικόνες: θα κάνεις πολλά πράγματα τα βράδια, θα έρχονται φίλοι στο σπίτι, θα αγοράσεις κλειδαριές ασφαλείας για πόρτες και παράθυρα, θα κάνεις άλλη σχέση, κλπ. Αυτή η άσκηση είναι πολύ αποτελεσματική, ειδικά αν αφιερώνεις λίγα λεπτά κάθε μέρα μέχρι να φύγει ο φόβος.